Czym jest syndrom złamanego serca (kardiomiopatia takotsubo)?
Syndrom złamanego serca, znany również jako kardiomiopatia takotsubo lub kardiomiopatia stresowa, to rzeczywiste i potwierdzone medycznie schorzenie serca, które pojawia się w odpowiedzi na silny stres emocjonalny lub fizyczny. Choć nazwa brzmi metaforycznie, choroba ma bardzo konkretne podłoże fizjologiczne – dochodzi do przejściowego zaburzenia pracy lewej komory serca, co prowadzi do objawów niemal identycznych jak w przypadku zawału serca. Z tego powodu syndrom złamanego serca bywa określany jako choroba serca po stresie lub reakcja serca na traumę emocjonalną.
W przebiegu zespołu takotsubo pacjenci najczęściej odczuwają nagły ból w klatce piersiowej, duszność, kołatanie serca oraz silne osłabienie, dlatego w pierwszym etapie diagnostyki traktuje się go jak podejrzenie ostrego zespołu wieńcowego. Kluczowa różnica polega jednak na tym, że w badaniach nie stwierdza się typowego zamknięcia tętnic wieńcowych, a zaburzenia mają charakter funkcjonalny i są zwykle odwracalne.
Dlaczego silne emocje i rozstanie mogą wpływać na serce
Silne emocje, takie jak smutek, żal, lęk czy poczucie straty po zakończeniu relacji, uruchamiają w organizmie intensywną reakcję stresową, która bezpośrednio oddziałuje na układ sercowo-naczyniowy. W sytuacji rozstania aktywuje się tzw. oś stresu (układ współczulny oraz oś podwzgórze–przysadka–nadnercza), co prowadzi do wzrostu poziomu hormonów stresu, w tym adrenaliny i kortyzolu. To właśnie ta reakcja fizjologiczna sprawia, że pojawiają się objawy somatyczne, takie jak przyspieszone bicie serca, napięcie w klatce piersiowej czy uczucie „ścisku w sercu”.
Objawy zespołu złamanego serca – jak odróżnić je od zawału
Objawy syndromu złamanego serca są niemal identyczne jak objawy zawału, dlatego każda taka sytuacja wymaga pilnej konsultacji medycznej. Najczęściej pojawia się nagły ból w klatce piersiowej, uczucie ucisku, duszność, kołatanie serca, zawroty głowy oraz silne osłabienie. Część pacjentów doświadcza także nudności i uczucia niepokoju, co dodatkowo utrudnia odróżnienie choroby od ostrego zespołu wieńcowego. Kluczowa różnica polega na tym, że w przypadku kardiomiopatii takotsubo nie dochodzi do trwałego zamknięcia tętnic wieńcowych, a zaburzenia pracy serca mają charakter przejściowy.
Kto jest najbardziej narażony na syndrom złamanego serca
Badania pokazują, że syndrom złamanego serca zdecydowanie częściej występuje u kobiet niż u mężczyzn, szczególnie u kobiet po menopauzie. Jednym z możliwych wyjaśnień jest spadek poziomu estrogenów, które mają działanie ochronne na układ sercowo-naczyniowy i pomagają regulować reakcję organizmu na stres. Nie oznacza to jednak, że młodsze osoby są całkowicie bezpieczne – epizody takotsubo mogą pojawić się u każdego, kto doświadcza ekstremalnego stresu emocjonalnego lub fizycznego, np. po nagłej stracie, wypadku czy silnym konflikcie.
Diagnostyka i leczenie – czy syndrom złamanego serca jest odwracalny
Rozpoznanie zespołu złamanego serca wymaga specjalistycznej diagnostyki kardiologicznej, ponieważ na początku choroba wygląda jak klasyczny zawał. Lekarze wykonują m.in. EKG, badania krwi (markery sercowe), echo serca oraz koronarografię, aby wykluczyć niedrożność tętnic wieńcowych. Dobra wiadomość jest taka, że kardiomiopatia takotsubo w większości przypadków ma charakter odwracalny – funkcja serca wraca do normy w ciągu kilku tygodni lub miesięcy. Leczenie polega głównie na monitorowaniu stanu pacjenta, farmakoterapii wspierającej pracę serca oraz redukcji stresu.
Jak zadbać o zdrowie serca po rozstaniu – perspektywa psychologiczna
Regeneracja po rozstaniu powinna obejmować nie tylko wsparcie emocjonalne, ale także realne działania wspierające zdrowie serca i układu nerwowego. Kluczowe znaczenie ma regulacja stresu poprzez sen, aktywność fizyczną, techniki oddechowe, uważność oraz stopniowe odbudowywanie poczucia bezpieczeństwa. Wsparcie społeczne – rozmowa z bliskimi lub psychoterapeutą – pomaga zmniejszyć napięcie i ograniczyć długotrwałą aktywację reakcji stresowej.
